|
بررسی سازهای زهی مطلق در رسالات عبدالقادر مراغی
نرگس ذاکر جعفری
چکیده
در نوشتار حاضر ساختار سازهای زهی مطلق بر مبنای رسالات عبدالقادر مراغی مورد تحلیل و تطبیق قرار گرفته است. مباحث ریختشناسی شامل توصیفاتی اندک درباره ی ساختمان ظاهری، اندازه و جنس جعبهی صوتی و همچنین اجزای آن از شاخصهایی هستند که به طور پراکنده از آنها سخن رفته است. عبدالقادر در مورد تعداد زه و شیوهی کوک آنها، فنون اجرایی و نوازندگی و همچنین چگونگی استخراج نغمات و ادوار آنها نکات بیشتری ارائه داده است. جغرافیای فرهنگی، پیشینهی سازها، وجه تسمیه و جایگاه سازها نیز از دیگر مواردی هستند که اطلاعات بسیار اندکی را در اختیار ما قرار میدهد. در این میان مقولهای که به طور کلی از نظر وی مغفول مانده، مراحل و شیوهی ساخت سازها است.
با اینکه در رسالات عبدالقادر به سازهای متنوعتری نسبت به رسالات دیگر آن زمان پرداخته شده، عبدالقادر در توصیف سازها به اختصار سخن رانده است. به طوری که با بررسی و تطبیق سازهای مشترک رسالات عبدالقادر و رسالهی کنزالتحف حسن کاشانی که تقریباً همزمان با هم نگاشته شدهاند، مشاهده می شود در کنزالتحف توصیفات بسیار مفصلتری در مورد این سازها نسبت به آثار عبدالقادر ارائه داده شده است.
از سویی دیگر عبدالقادر به معرفی و شرح سازهای متنوع و ناشناختهای پرداخته است که در رسالات دیگر نامشان به چشم نمیخورد. وی برای تشریح ساختار ظاهری سازهای ناشناخته توصیفات بیشتری نسبت به سازهای مشهور زمان خود ارائه داده است.
کلیدواژهها
سازشناسی، سازهای زهی مطلق، سازهای دورهی تیموری، سازها در رسالات عبدالقادر مراغی
|
